گفتگو با دبیرانجمن صنفی روزنامهنگاران
بدرالسادات مفیدی دبیر انجمن صنفی روزنامهنگاران در روزهای آخر دبیریاش در هیات مدیره فعلی به برخی انتقادات و سئوالات دربراه عملکرد هیات مدیره فعلی پاسخ داد. در طول مصاحبه بارها به این مساله اشاره کرد که رابطه اعضا و انجمن یکسویه است و اعضا برای بهبود وضعیت انجمن تلاشی صورت نمیدهند: «رابطه انجمن با بچهها رابطهای دوطرفه است و بچهها باید انجمن را خانه خود بدانند. »
- آیا درانجمن صنفی بانک اطّلاعاتی مدونی از اعضاء وجود دارد ؟
مدتی است سیستم اتوماسیون راه اندازی شده است. در این سیستم کلیه اطلاعات موجود درباره اعضاء به سیستم کامپیوتری منتقل شده است. از این پس هم با مراجعه اعضاء برای تمدید عضویّت اطّلاعات آنها در بانک اطّلاعاتی ایجاد شده به، به روز رسانی خواهد شد.
- از چه زمانی این سیستم آغاز به کار کرد ؟
این فعّالیت تقریباً شش ماه است که آغاز شده و از چند هفته قبل هم رجوع اعضاء برای به روز کردن اطّلاعات آغاز شده است.
- همه سه هزار عضو در این بانک اطّلاعاتی حضور دارند ؟
بله امّا به روز رسانی آن ، زمان میبرد و بسته به مراجعه منّظم اعضاء برای تمدید عضویّت است.
- از این بانک اطّلاعاتی چه استفاده هایی خواهد شد. یعنی افق در نظر گرفته شده برای آن محدود به خود انجمن است و یا مثلاً برای کاریابی و معرّفی اعضاء به نشریّات جدید هم مورد استفاده قرار میگیرد؟
نگاه ما به بانک اطّلاعاتی ، مقولهای درون خانوادگی است و اینکه یک سری اطّلاعات از اعضاء داشته باشیم و هنگامی که لازم است، امکانات و تسهیلاتی داده شود و یا اعضاء دچار مشکلات و لطماتی میشوند، بتوان از آن استفاده کرد. تصوّر ما اینست که انجمن محرم اسرار و اطّلاعات اعضاء است و این اطّلاعات به راحتی در اختیار دیگران قرار نخواهد گرفت.
- حوزه فعّالیّتهای صنفی انجمن چگونه است؟ به نظر میرسد اعضا خیلی عملکرد صنفی انجمن را راضی کننده نمیدانند. مثلاً در مورد مسأله بیمه که از مشکلات مهمّ روزنامه نگاران است، از انجمن انتظار میرفت حسّاسیّت بیشتری بر روی این مسأله داشته باشند. یک سال قبل نامهای به معاون مطبوعاتی وقت ارشاد نوشتید که از اهرم کاغذ برای فشار به کارفرمایان مطبوعاتی استفاده کند و در مورد بیمه روزنامه نگاران به آنها سخت گیری کند ، اما در مورد سرنوشت این نامه خبر دیگری منتشر نشد؟
از زمان آغاز فعّالیّت های انجمن در سال 1377 روند برخورد با مسائل به مرور زمان متفاوت بوده است. همچنین باید توجّه داشت که به مسائل و مشکلات بچّه ها با توجّه به شرایط خاص آنها در محیط کاری و نوع برخورد کارفرما ، متفاوت نگاه شده است. در مورد نوع رسیدگی به فعّالیت های صنفی ، کار از زوایای مختلف دنبال شده است. با تشکیل کمیتههای مختلف در انجمن این فعّالیّتها کانالیزه و ساماندهی شده است. مثلاً کمیته رفاهی شکل گرفت و بخشی از امور صنفی بچّه ها را دنبال میکرد. یکی از این مسائل بحث مسکن بود. در سالهای قبل 108 واحد مسکونی در منطقه نواب و با قیمت نازل در اختیار اعضاء قرار گرفت. در کنار آن نیز «تعاونی مسکن» شکل گرفت. علاوه بر این کمیته رفاهی فعّالیّتهای دیگر هم داشت. کمیته دیگر کمیته حقوقی بود. فعّالیّت این کمیته در چند بخش انجام شد، یکی روزنامهنگارانی که در رابطه با حرفه روزنامهنگاری بازداشت و یا به محاکم مطبوعاتی احظار میشدند و یا در جریان دادگاه و حضور در زندان به وکیل نیاز پیدا میکردند. از این منظور کمیته حقوقی بچّه ها را پوشش می داد و از وکلای خوبی برای دفاع از آنها استفاده میکرد و در صورت لزوم دستمزد آنها را نیز تقبل میکرد. لازم است بگویم بسیاری از عزیزانی که به عنوان وکیل با کمیته همکاری میکردند دستمزد نمیگرفتند و پرداختهای ما به موارد خاص محدود بوده است. کمیته حقوقی از منظری دیگر، اعضایی را که با مشکلات دیگری نظیر چک و... روبرو هستند را حمایت کرده و مشاوره حقوقی به آنها دادهاست. بخش مهمّ دیگری که در سالهای اخیر فعّال بوده کمیته حلّ اختلاف است که پیگیر مشکلات بچّهها در روزنامههاست. بچّههایی که بدون دلیل اخراج میشوند ، تحت پوشش بیمه قرار نمیگیرند و دستمزدشان ماهها به تعویق می افتد و یا شرایط کاری نامساعدی دارند . در صورت مراجعه مورد بررسی قرار میگیرند.
- اینها همگی نوشداروی پس از مرگ سهراب است. نگاهی که به انجمن صنفی وجود دارد نمونه کوچکتری از سندیکاست و باید حقوق اعضاء را دیدبانی کند چون ممکن است افراد به دلیل ناآشنایی با حقوقشان و یا ترس از دست دادن شغل شکایت نکنند. آیا در این حوزه فکری شده است؟
من نمیتوانم این سئوال را به صراحت پاسخ دهم ، چون انجمن وضعیتش مثل سایر نهادهای غیردولتی فعّال در ایران با مشکلات سیستمی روبروست. نگاه به انجمن صنفی نباید مثل سندیکا و اتّحادیه روزنامهنگاری کشورهای توسعه یافته باشد، به قول معروف در ایران «همه چیزمان به هم میآید». با این بافت و ساختار حکومتی و بافت قدرت در ایران نهادهایی مثل تشکلهای کارگری، نه قدرت و ابزار لازم را برای پیشبرد اهدافشان دارند و نه در عین حال ضمانت اجرایی برای فعّالیتشان وجود دارد و این واقعیّت نباید نادیده گرفتهشود ولی از آنجاییکه برای رسیدن به آرمانهایمان معتقد به حرکت تدریجی و گام به گام هستیم ، در این مقوله هم انجمن صنفی شیوه گام به گام را در پیش گرفته است. سعی انجمن اینست که به مرور جای خود را باز کند و امتیاز بگیرد و به نهادهای دولتی و بخش کارفرمایی عرصه مطبوعات خود را تحمیل کند.از ابتدای تشکیل انجمن بزرگترین هدف ما رفع مشکلات صنفی بچّه ها بوده است مثلاً سعی داشتیم وارد تعامل و گفت و گو با کارفرما شویم امّا هنوز در این مورد خاص موفقیت قابل توجهی نداشتهایم. مواردی هم که به نتیجه رسیده از راه لابی و کدخدامنشی بوده است.
- از نظر قانونی هم مشکلاتی برای این کار وجود دارد؟
متأسفانه در ایران روزنامهنگاران با دو قانون سر و کار دارند: قانون کار و قانون مطبوعات. هر دو هم دارای نواقصی هستند. باید انجمن در سالهای گذشته تلاش میکرد از طریق وزارت ارشاد و وزارت کار لایحهای تدوین شده و به مجلس برود اما به دلیل نداشتن نفوذ کافی و نبود پذیرش در نهادهای دولتی نسبت به انجمن به دلیل نو پا بودن آن این اقدام صورت نگرفت.
- دو نماینده مجلس عضو هیأت مدیره بودند و فرصت خوبی بود.
سه نفر بودند ولی به دلیل همان مسائلی که عرض کردم شدنی نبود. البته بخشی از ضعف هم به ما باز میگشت ولی تنها دلیل این نبوده است و به توان و «برش» نهادهای صنفی به صورت عام ، در ایران باز میگردد. به هر حال ما نیز هر چند در توافق نهایی بر سر قرارداد تیپ و یا اصلاحات در قانون موفّق نبودیم امّا مثلاً برای بیمه اعضا وقتی با مقاومت کارفرما رو به رو شدیم روش دیگری را در پیش گرفتیم و برای «بیمه جایگزین» وارد گفت و گو با وزارت ارشاد شدیم و این پروژه 2 سال است در حال پیگیری است. تا کنون حدود 450 همکار به معاونت مطبوعاتی و از طریق آنها به تأمین اجتماعی معرّفی شدهاند. از این طریق روزنامهنگاران با پرداخت بخش ناچیزی از حقّ بیمه ، تحت پوشش قرار میگیرند. نمونه دیگر فعّالیّتهای ما ، تشکیل کمیته حل اختلاف است. خیلی از بچههایی که اخراج شده بودند با حمایت کمیته به کار بازگشتند. مواردی که کار به دادگاه کشیده شده نماینده انجمن صنفی در دادگاه از روزنامه نگاری که حقش تضییع شده بود حمایت کرده است. آخرین مورد آن هم دادگاه روزنامه توسعه بود ، حقّ تعدادی از بچّه ها پرداخت نشده بود و در دادگاه محکوم شد و انجمن به عنوان نماینده صنف از آنها در دادگاه دفاع کرد.
- مدیران مسئول مطبوعات یک انجمن صنفی تأسیس کرده اند ، آیا انجمن سعی کرده با آنها وارد گفت و گو و لابی شود؟
خیر، ما تا کنون چنین کاری صورت نداده ایم: البته یک ماه و نیم است کمیته ای در انجمن تشکیل شده به نام «کمیته پیمانهای دسته جمعی کار»، که موارد مختلفی را پیگیری میکند. یکی از وظایف این کمیته برگزاری نشستهای مشترک با انجمن صنفی مدیران مسئول برای رسیدن به برخی توافقها، است. از جمله این موارد انعقاد همین پیمانهای دسته جمعی کار است که حقوق اوّلیه خبرنگاران و روزنامه نگاران را تأمین میکند.
- پیگیریهای مربوط به اینکه خبرنگاری در رده شغلهای سخت قرار گیرد به کجا رسید؟
در زمان مجلس ششم تصویب شد و 2 سال است اجرا میشود.
- عطف به گذشته هم میشود؟
بله ، کسانی که هنوز مشغول به کار هستند و سوابق بیمهای دارند مشمول این طرح هستند.
- بحث دیگر من انتقادی است که به فعالیتهای کمیته رفاهی انجمن وجود دارد. به نظر میرسد این کمیته یک سیستم برنامهریزی شده برای ارائه خدمات ندارد مثلاً در دورهای نمایش نامنظّم فیلم بوده است و یک نفر آن را انجام میداده و اگر آن فرد خاص پیگیری نمیکرده است کار متوقف میشده یا مثلاً تعدادی بلیط استخر بدون سامان خاص توزیع شده و بعد هم قطع میشده و باری به هر جهت بوده است.
به این سئوال از دو منظر پاسخ میدهم. یکی نداشتن سازماندهی در مورد توزیع تسهیلات و نامرتّب بودن آن به لحاظ زمانی و دیگری همکاری نامرتّب نهادها و دستگاههایی که امکانات را به ما میدادند.
بخش اوّل مشکل مربوط به انجمن است. تعداد نیروهاییکه در اینجا مشغول فعالیت هستند محدود است. چهار نفر نیروی اداری داریم با کار تعریف شده باید به 3500 عضو سرویسدهی کنند و حجم کارشان زیاد است. به دلیل محدودیّت بودجهای هم نمیتوانیم نیروی جدید استخدام کنیم زیرا تنها درآمد ما حقّ عضویّت بچّه ها و پروژههایی است که گهگاه میگیریم و از کنار آن درآمدی برای انجمن کسب میشود. کمکهای دولتی هم در دولت آقای احمدی نژاد کاملاً قطع شده است. کارهایی هم که موردی صورت گرفته از سوی نیروهایی بوده که داوطلبانه امکاناتی را در اختیار انجمن قرار دادهاند به همین دلیل تعهدی هم در قبال انجمن نداشتند. بخش دیگر مشکل به دستگاههایی باز میگردد که تسهیلات را در اختیار ما قرار میدادند مثلاً ما از هواپیمایی هما سالها تخفیف 20% برای اعضا داشتیم، امّا این امکان دقیقاً شب نوروز 85 قطع شد. مدیریّت جدید هما که از دوستان نزدیک آقای رئیس جمهوری هم هستند این تخفیف را قطع کردند. ما این را یک برخورد کاملاً سیاسی میدانیم که در راستای تغییر رفتار دولت جدید صورت گرفته است.
- تغییر رفتار دولت جدید مربوط به یک سال اخیر است. اما برخی از مشکلات ریشه در سالهای پیشتر دارد.
همانطور که عرض کردم مشکل کمبود نیروی انسانی و انجام داوطلبانه برخی کارها مشکل اصلی بوده است.
- ببینید انجمن تور نمکآبرود میگذارد و به دلیل عدم استقبال لغو میشود و یا ناگهان میشنویم کلاس آموزش گلف برگزار میشود. به نظر میرسد یک «نیاز سنجی» در مورد علاقهمندیهای اعضاء ندارید. اگر تعامل بیشتری میان اعضاء انجمن وجود داشت و در حوزههای مورد علاقه اعضاء خدمات رفاهی ارائه میشد امکان جذب همکاری داوطلبانه بیشتر نیز وجود داشت. این مسئله ای که شما میگویید ناشی از گسست است.
من میپذیرم در موضوع سازماندهی اعضاء بر اساس نیازهایشان ضعف داشتهایم. امیدواریم با راهاندازی بانک اطّلاعاتی اعضاء این ضعف برطرف شود اما نکتهای که من باید به آن اشاره کنم این است که این مسأله یک رابطه دو طرفه است. ما در این سالها مرتّب از اعضاء میشنویم که انجمن برای ما چه کرده است. من هم به عنوان دبیر انجمن میپرسم اعضای انجمن به عنوان طرف دوّم این رابطه برای تشکل صنفی خود چه کردهاند؟ بچّه ها باید انجمن را خانه خود بدانند، بیایند مشکلاتشان را بگویند، پیشنهاد دهند و در پیشبرد کارها کمک کنند. وضعیّت به گونهای نیست که انجمن بتواند تمام فعالیتش را با توان موجود کاملاً ساماندهی کند و به یاری تمام اعضاء نیاز دارد. البته این کمکها حتماً داوطلبانه نیست و انجمن در حدً توان زحمات اعضاء را جبران خواهد کرد.
- وام قرض الحسنه ای که انجمن در اختیار اعضاء قرار میدهد جدای از مبلغ پایین، برای برای دریافت آن از سوی موسساتی وام دهنده سختگیری زیادی انجام میشود، دلیل این مسأله چیست؟
در مورد وام دلیل سختگیری ما مشخّص است. انجمن تا کنون به حدود هزار نفر از اعضاء وام داده است. مبلغ غالب این وامها نیز پانصد هزار تومان بوده است و کسانی هم که در دوره های اوّل مبلغ کمتری وام گرفته اند میتوانند ما بالتفاوت آن را دریافت کنند. طی مدتی که این وام پرداخت شده است برخی دوستان در باز پرداخت آن کوتاهی کردهاند. هم اکنون حدود 40 تا 50 نفر هستند که تا 19 قسط عقب افتاده دارند و سخت گیریهای فعلی به دلیل عدم بازپرداخت این دیون عقب افتادهاست. عدم پرداخت این افراد سبب میشود حساب انجمن مسدود بماند و نتوانیم دنبال انعقاد قرارداد جدید برویم و امکان دریافت وام برای سایر اعضاء کاهش می یابد.
جالب است بدانید 2 نفر از دوستان در تماس با بنده گفتند این مبلغ حقّ ما بوده که انجمن به ما داده است و دلیلی ندارد آن را باز پرداخت کنیم. ما هم مجبور هستیم برای لغو عضویّت این افراد اقدام کنیم.
- انجمن همیشه متهم بوده که درباره روزنامه نگاران بیکار شده کوتاهی کرده مثلاً در قضیه الهام افروتن هم گفتند انجمن دیر بیانیه داد. انجمن برای روزنامه نگارانی که بیکار شدند و دچار مشکل مالی بودند و همچنین روزنامه نگاران زندانی چه کاری انجام دادهاست؟
باید سوی دیگر داستان را هم دید. ما بعضاً از سوی اعضای انجمن متهم به سیاسی کاری میشویم و به ما میگویند که فقط به فکر روزنامهنگاران زندانی هستید وحمایت ازاین همکاران را حرکتی سیاسی میدانند و نه صنفی. اولاً من خودم این را فعالیت سیاسی نمیدانم و معتقدم کمک کردن به روزنامهنگاران زندانی یک فعالیت صنفی است زیرا اینها در رابطه با حرفهشان دچار این آسیب شدهاند.
اما به هرحال تا جاییکه ممکن بوده بچههایی که در محاکم مطبوعاتی حضور پیدا کردهاند یا به زندان افتادهاند. کمیته حقوقی از نظر حقوقی، گرفتن وکیل و دادن مشاوره حقوقی به یاری آنها شتافتهاست. زاویه دیگر اینکه هر کدام از اعضای انجمن که دچار این مشکل شدهاند سعی کردیم یک استعلامی در رابطه با وضعیتشان بگیریم. پس از بررسی آن استعلام و تحقیق سعی کردیم اگر خانوادههایی از روزنامهنگاران زندانی نیازمند کمکی باشند به آنها کمک بکنیم. یعنی از جاهای مختلفی کمک گرفتهایم و نقش واسط بودهایم و کمکهای گرفتهشده را به خانوادههای اینها رساندهایم و اینطور نبوده که ما خانوادههای اینها را رها کنیم. راجع به وضعیت فرد هم اگر لازم بوده خارج از کمیته حقوقی کاری انجام دهیم کمک کردهایم و آخرین نمونهاش بحث روزنامهنگارانی است که در تجمع زنان بازداشت شدند که به دلیل روزنامهنگار بودنشان و عضویت درانجمن پیگیری کردیم. بنده با نیروی انتظامی برای بررسی وضعیت آنها با نیروی انتظامی در تماس بودم و رئیس انجمن هم از کمکها و لابیهایی که میتوانست با دستگاههای دیگر ارتباط برقرارکرد و موفق هم بودیم و فعالیتهای اینطوری کردیم و کمی بی اصافی است در حق انجمن.
- من یادم است که شما برای روزنامه نگاران بیکار شده یک شماره حساب اعلام کردید.
نه برای روزنامه نگاران زندانی بود. در رابطه با روزنامهنگاران بیکار شده در مقطعی که حدود 90 نشریه در اردیبهشت سال 79 به صورت فلهای بسته شدند تعداد کثیر از روزنامه نگاران بیکار شدند. انجمن به کمک مبلغ ناچیزی به عنوان حقّ بیکاری، با کمکی که از دولت و وزارت کار گرفت، به تعداد کثیری از روزنامهنگاران بیکار شده را بلافاصله به طور مستقیم کمک نقدی شد همچنین برای ساماندهی به بیمه بیکاری بچهها با سازمان تامین اجتماعی وارد گفتگو شدیم.
- این بیمه بیکاریها به جایی هم رسیده و آیا هنوز کسی این بیمه را دریافت میکند؟
بله بضی از بچهها دریافت کردند اما الآن خیر، چون برخی از آنها به سر کار رفتند و بعضی دیگر هم از آنجاییکه مدام با توقیفهای مکرر مواجه شدند از این حرفه خارج شدند.
- چرا بولتن داخلی اینقدر نامنظم چاپ میشود؟
ما دو وسیله ارتباطی داریم: بولتن و سایت. سایتمان مدتی است که فعالیتش را آغاز کرده ولی به دلیل بحث مالی که پیشتر عرض کردم در جذب نیرو برای بولتن و سایت دچار مشکل شدیم. برای فعّال کردن سایت خبرها را خود دبیر خانه یا بعضاً من میفرستم که روی سایت قرار گیرد.
- شماره آخر بولتن که برای بچهها پست کردید هنوز روی سایت قرار نگرفتهاست
این برمیگردد به مسئول سایتمان که متأسفانه ما باید دنبالش بگردیم تا ایشان به محل انجمن بیاید و مطالب را بگیرد و اشکال از مسئول سایت است و باید ایشان را عوض کنیم و اشکال آن به خود انجمن بازمیگردد. مبحث بولتن هم همین مشکل را دارد و بولتن تمام کارهایش را عملاً خود دبیر انجمن انجام میدهد و بار اصلی کارش در کنار کارهای دیگر روی دوش دبیر انجمن است و این فرد چطور میتواند بخش عظیمی از کارهای اینجا را انجام دهد و در کنارش هم کارهای انتشار بولتن را سامان دهد. باید این را در نظر گرفت که امکان مالی برای فعالیت یک تحریریه برای بویلتن وجود ندارد و دبیر انجمن باید کار گردآوری مطالب و نمونهخوانی و ویراستاری آن را انجام دهد و کار سنگینی روی دوش دبیر است.
- در بحث توسعه تشکیلاتی انجمن به دو فعالیت مهم برمیخوریم، یکی عضویت بچههای خبرگزاریهای غیردولتی در انجمن و دیگری تشکیل دفاتر استانی؛ درباره این دو موضوع توضیح میدهید؟
انجمن صنفی حدود 2 یا 3 سال پیش تصمیم گرفت براساس نیازی که از سوی بعضی از اعضای شهرستانی اعلام شد دفاتر استانی را راهاندازی کند. براین اساس آییننامهای تهیه شد و این آییننامه از تصویب هیئت مدیره گذشت. به موجب آییننامه اگر 20 نفر از یک استان عضو انجمن باشند اجازه دارند دفتر استانی را تحت پوشش انجمن و به عنوان شاخه استانی انجمن صنفی تشکیل دهند. پس از این تصمیم از سوی استان خراسان تقاضای تشکیل شاخه استانی مطرح شد و شاخه استان خراسان به عنوان اولین شاخه استانی در مشهد شکل گرفت. بعد از آن شاخه کرمانشاه وگلستان ایجاد شد.
- فعالیت این دفاتر در چه حوزههایی است؟
این دفاتر بر اساس شرح وظایفی که در آییننامه درنظرگرفته شدهاست فعالیتهای خود را در همان شهر سامان میدهند و اگر با موارد خاص بومی مواجه شوند بیانیهای صادر میکنند. اگرحوزه فعالیتهای انجمن را بومی کنید مدل فعالیت دفاتر استانی میشود. به لحاظ مالی به خود وابسته هستند البته اگر کمکی از دست ما برآید دریغ نمیکنیم.
در رابطه با خبرگزاریها، خبرگزاریهای غیر دولتی که خبرنگاران آنها بیمه سازمان تامین اجتماعی هستند میتوانند عضو انجمن شوند. طبق اساسنامه بچههای روزنامههای دولتی که کارمند دولت هستند نمیتوانند عضو انجمن شوند. مثلاً کیهان وایران چون بچههایشان تحت پوشش تأمین اجتماعی هستند کارگر محسوب میشوند و میتوانند عضو انجمن شوند و خبرگزاریهایی مثل ایرنا کارمند دولت محسوب شده و نمیتوانند عضو انجمن شوند. ولی خبرگزاریهای بخش خصوصی و غیردولتی مثل فارس و ایسنا با مجوزی که هیئت مدیره به طور موقت تا تشکیل مجمع صادر کرده میتوانند عضو انجمن شوند. ولی قطعیت این مساله منوط به توصیب مجمع عمومی فوقالعاده است.
منبع: شماره ۵۶ بولتن انجمن صنفی روزنامهنگاران مردادماه ۱۳۸۵
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر